Ερκίς Εργοστάσιο Οινοπνευματοποιίας Μεγάρων

Η διαδρομή μιας βιομηχανικής κληρονομιάς

Η βιομηχανική ιστορία της περιοχής συνιστά μια τριπλή διαδοχή εταιρειών – «Γ. Α. Ησαΐας Μεγαρίς», «ΒΑΚΧΙΣ» και «ΕΡΚΙΣ» – και συνδέεται με δύο κομβικές προσωπικότητες: τον επιχειρηματία και πολιτικό Γεώργιο Ησαΐα και τον πρωτοπόρο χημικό Ιωάννη Σπέη. Το Εργοστάσιο Οινοπνευματοποιίας Μεγάρων υπήρξε ο πυρήνας αυτής της εξέλιξης, καταγράφοντας μια πορεία που εκτείνεται από τις αρχές του 20ού αιώνα έως τη δεκαετία του 1990.

Το όραμα του Γεωργίου Ησαΐα

Η ίδρυση του εργοστασίου τοποθετείται στο 1916, όταν ο Γεώργιος Α. Ησαΐας (1873-1957) υλοποίησε το επιχειρηματικό του όραμα. Ο Γ. Ησαΐας υπήρξε μια κεντρική φυσιογνωμία της εποχής του, όντας βιομήχανος με ειδίκευση στη χημεία και την οινολογία. Από το 1925, η μονάδα λειτούργησε ως Ανώνυμος Εταιρεία με παραγωγή οινoπνεύματος, οίνων και κονιάκ. Παράλληλα, είχε έντονη πολιτική δράση, διατελώντας Υπουργός Συγκοινωνίας (1924) και Βουλευτής Πειραιώς. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής (1941-1944), το Εργοστάσιο Οινοπνευματοποιίας Μεγάρων ήταν η μόνη εγκατάσταση που παρήγαγε οινόπνευμα στην ευρύτερη περιοχή. Φημολογείται ότι, λόγω της κεντρικής σημασίας του προϊόντος, η επιχείρηση συνέβαλε κρυφά στην Ελληνική Αντίσταση, τροφοδοτώντας αντιστασιακές ομάδες.

Ο Ιωάννης Σπέης και η μετάβαση στη «ΒΑΚΧΙΣ»

Ο Ιωάννης Σπέης (1903-1997) υπήρξε ο επιστήμονας που συνέδεσε τη ζωή του με τη μονάδα για 61 συνολικά έτη. Ξεκίνησε την καριέρα του το 1927 στο εργοστάσιο του Γ. Ησαΐα. Μετά τον πόλεμο, η λειτουργία συνεχίστηκε από τη διάδοχη εταιρεία «ΒΑΚΧΙΣ Οίνοι-Οινοπνεύματα Α.Ε.», με τον Σπέη να αναλαμβάνει ρόλο Εντεταλμένου Συμβούλου και μετόχου. Η εμπορική του δράση ήταν διεθνής, ενώ ο ίδιος αναγνωρίζεται ως πρωτοπόρος στην οινολογία, έχοντας εισαγάγει καινοτόμες μεθόδους θείωσης. Το αρχείο του, που καλύπτει την περίοδο 1939-1988, δωρήθηκε στο ΠΙΟΠ το 2020.

Η εποχή της «ΕΡΚΙΣ» και η σύγχρονη ανάπλαση

Μετά τη λήξη της δραστηριότητας της «ΒΑΚΧΙΣ» (1960), το εργοστάσιο συνέχισε να λειτουργεί ως οινοπνευματοποιία με την επωνυμία «ΕΡΚΙΣ» μέχρι περίπου τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Αυτό το ιστορικό Εργοστάσιο Οινοπνευματοποιίας βρισκόταν στην καρδιά της πόλης, δίπλα στο ρέμα. Μετά την κατεδάφιση των εγκαταστάσεών του, ο χώρος μετατράπηκε σε Άλσος και Πλατεία Ολυμπιονικών. Σήμερα, το όνομα παραμένει ζωντανό στη μνήμη της τοπικής κοινωνίας και σε σύγχρονες εμπορικές ονομασίες της περιοχής.